Showing posts with label Μέρες Αλεξάνδρειας. Show all posts
Showing posts with label Μέρες Αλεξάνδρειας. Show all posts

Tuesday, October 1, 2013

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Δημήτρη Στεφανάκη «Μέρες Αλεξάνδρειας»


«Μέρες Αλεξάνδρειας» είναι μέρες μεθυστικού πάθους, απροσδόκητων σχέσεων και κοινωνικών διαταραχών.  Είναι μερόνυχτα αναπνέοντας σελίδες και ήρωες.  Είναι μέρες γεμάτες δράση και απόδραση, χρωματιστά τοπία με γκρίζες υπάρξεις.  Αυτό είναι το εντυπωσιακό με το συγκεκριμένο ιστορικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Στεφανάκη – το ότι οι αντιθέσεις δεν μας κουράζουν, ούτε μας προκαλούν ένταση.  Είναι μέρος της πολυμορφίας της Αλεξάνδρειας με την πολυγλωσσία και την ανάμεικτη Ευρωπαϊκή και Ανατολίτικη κουλτούρα. 

 Η ιστορία διαβάζεται απνευστί.  Η υπόθεση έχει περίπου ως εξής: Μια οικογένεια Ελλήνων καπνοβιομηχάνων ζει το μικρό της θαύμα με φόντο την ελληνική παροικία της Αλεξάνδρειας. Η μοίρα της δένεται ανεπίλυτα με τον Λιβανέζο Ελιάς Χούρι και τη Γαλλο-Eλβετίδα Υβέτ Σαντόν. Ιστορίες εμπορίου, πολιτικής, έρωτα και κατασκοπείας. Κάθε άνθρωπος της διασποράς έχει την ιστορία του, την οποία είναι πάντα πρόθυμος να διηγηθεί, παραλείποντας ωστόσο συχνά ένα μικρό μυστικό.  Από την Κωνσταντινούπολη ως τη Μασσαλία και από το Παρίσι ως τη Βιέννη ο κοσμοπολιτισμός δίνει τη δική του παράσταση. Όμως έρχεται η στιγμή που τα φώτα χαμηλώνουν στην Αλεξάνδρεια και η πόλη βυθίζεται αργά αλλά σταθερά στο σκοτάδι της παρακμής.

Πλημμύρισε ο νους από εικόνες και αρώματα άλλης εποχής. Ωστόσο, μου έκανε εντύπωση ότι παρόλο που υπήρχε ερωτισμός και πάθος στην υπόθεση, έλλειπε ο έρωτας - ένα βαθύ και απόλυτα ειλικρινές συναίσθημα που τελικά αδυνατούσαν οι ήρωες του βιβλίου να νιώσουν. Τα επιφανειακά συναισθήματα και τα πάθη των πρωταγωνιστών σαν να καθρέπτιζαν την ίδια την πόλη, την Αλεξάνδρεια. Όπως γράφει ο Στεφανάκης στο βιβλίο:

«Και ήταν στ’ αλήθεια καταστροφικό για μια αθώα ύπαρξη να βρίσκεται σε μια τόσο δόλια πόλη, όπου ακόμα κι ο αέρας που ανέπνεες ήταν μολυσμένος από τη σήψη του πάθους. Μεγάλη ξελογιάστρα η Αλεξάνδρεια!»  

Δηλαδή,  η ίδια η πόλη μίαινε τις αγαθές προθέσεις τους να συναντήσουν τον έρωτα, τη φιλία και την επαγγελματική καταξίωση.

Η Αλεξάνδρεια στην παρακμή της μοιάζει με την Υβέτ Σαντόν, μια γερασμένη ομορφιά, μια ύπαρξη στο τέλος της διαδρομής με μοναδικό έπαθλο την επιβίωση της σε μια κατά βάθος σκληρή πόλη.  Θύμα των παθών τους ήταν επίσης οι περισσότεροι ήρωες του βιβλίου.  Κάποια παραδείγματα αναφέρονται παρακάτω:

Ο Αντώνης Χάραμης ήταν θύμα του εφήμερου πάθους του με μια Ιταλίδα.  Ο καρπός του πάθους του τελικά τον κατέστρεψε.

Ο Κωστής Χάραμης ήταν θύμα του πάθους του για την επιτυχία.  Αίσθηση κάνει ότι προκειμένου να απαλλαχτεί από τα λόγια του κόσμου κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεν τον ένοιαξε που τον εγκατέλειψε η πανέμορφη – όμως Εβραία – σύζυγος του, αφήνοντας πίσω την μοναχοκόρη τους.

Η Δάφνη Χάραμη ήταν θύμα της κλεπτομανίας και της αρχαιοκαπηλίας ενώ πάλευε να παραμείνει μια καθώς πρέπει κυρία της τάξης της.

Η γυναίκα του Κωστή, η Χάικε, ήταν θύμα του αλκοόλ όπου όλα μούδιαζαν μέσα της ώστε να μένει ανήμπορη να νιώσει άλλου είδους πάθους ή αγάπης.

Ο Μάχος Χάραμης στην παθιασμένη προσπάθεια του να βρει ένα βαθύτερο νόημα στις κοινωνικές τάξεις ήταν θύμα του Ναζιστικού κινήματος.

Η λίστα μπορεί να συνεχιστεί σαν ποτάμι που κατακλύζει το κείμενο από πάθη και εγωπάθεια.  Όμως εκεί είναι που παρασυρόμαστε.  Εκεί είναι που αναζητούμε να ζήσουμε αυτό το παραμύθι.  Γιατί οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» είναι μέρες που δεν πρόκειται να ζήσουμε στην πραγματικότητα.  Άλλωστε γι’ αυτό τον λόγο υπάρχουν τα μεγαλειώδη μυθιστορήματα και οι πετυχημένοι συγγραφείς σαν τον Δημήτρη Στεφανάκη, ο οποίος το αντιλαμβάνεται αυτό στο έπακρον.